Na czym polega problem?
Wyobraź sobie, że ktoś publikuje w internecie komentarz sugerujący, że Twoja firma działa niezgodnie z prawem, że nie wypłacasz wynagrodzenia albo że właściciel powinien „gnić w celi” a nim samym powinien zainteresować się urząd skarbowy. Komentarz jest anonimowy. Nie wiesz, kto go napisał. Nie masz pozwanego, nie masz oskarżonego. Czy jesteś bezradny?
Niekoniecznie.
Czym jest zniesławienie?
Zniesławienie (art. 212 § 1 Kodeksu karnego) polega na pomówieniu innej osoby lub podmiotu o takie postępowanie lub właściwości, które mogą poniżyć go w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego do prowadzenia działalności zawodowej albo gospodarczej. W przypadku dokonania zniesławienia za pomocą środków masowego komunikowania – w tym internetu – możliwe jest surowsze zagrożenie karą (art. 212 § 2 k.k.).
Zniesławienie jest przestępstwem prywatnoskargowym. Oznacza to, że postępowanie nie jest wszczynane z urzędu przez prokuratora, lecz na skutek skargi samego pokrzywdzonego.
Główna trudność: nieznany sprawca
Gdy komentarz jest anonimowy lub podpisany pseudonimem, pokrzywdzony nie zna tożsamości sprawcy. Bez tej wiedzy nie można złożyć prywatnego aktu oskarżenia do sądu, bo nie wiadomo, kogo oskarżyć.
Właśnie w takich sytuacjach kluczowe znaczenie ma przepis art. 488 § 1 Kodeksu postępowania karnego.
Skarga na Policję – procedura z art. 488 k.p.k.
Pokrzywdzony, który chce ustalić tożsamość sprawcy anonimowego komentarza, może złożyć skargę na Policję. Skarga ta uruchamia szczególną procedurę: Policja samodzielnie albo na zlecenie sądu przeprowadza czynności dowodowe mające na celu ustalenie tożsamości sprawcy i zabezpieczenie dowodów.
W praktyce czynności te polegają przede wszystkim na uzyskaniu od operatora portalu danych dotyczących konta, z którego opublikowano komentarz (adres e-mail, numer telefonu, identyfikator użytkownika), a następnie na ustaleniu na podstawie adresów IP tożsamości osoby, która konto to zakładała lub z niego korzystała.
Co napisać w skardze?
Skarga powinna precyzyjnie opisywać: treść komentarza, link do strony, na której jest opublikowany, pseudonim lub nick autora, datę publikacji oraz powody, dla których pokrzywdzony uważa, że doszło do zniesławienia. Należy również wskazać, o jakie dane wnioskujemy (adresy IP, dane konta, logi logowania).
Co dzieje się po złożeniu skargi?
Jeżeli sąd uzna, że przeprowadzenie czynności dowodowych jest niezbędne dla wyjaśnienia okoliczności sprawy, wydaje postanowienie zobowiązujące Policję do ustalenia operatorów adresów IP i uzyskania danych pozwalających zidentyfikować sprawcę. Dopiero po uzyskaniu tych danych postępowanie może toczyć się przeciwko konkretnej osobie.
Podsumowanie
Anonimowość w internecie nie jest absolutna. Mechanizm z art. 488 k.p.k. pozwala uruchomić procedurę, która – przy odpowiednim prowadzeniu sprawy – może doprowadzić do ujawnienia tożsamości autora zniesławiającego komentarza i pociągnięcia go do odpowiedzialności.