Dziecko jako świadek w sprawie o rozwód

Jolanta Kalisz-Krygowska

Adwokat, współpracownik Kancelarii "Buczkowski, Gawlik Adwokaci i Radcowie Prawni" sp. p.

Dzisiaj kilka słów o tym, co często nurtuje osoby występujące z powództwem o rozwód, a mianowicie – czy dziecko może być świadkiem w sprawie o rozwód?

Zgodnie z obowiązującą procedurą cywilną w postępowaniu w sprawach małżeńskich małoletni, którzy nie ukończyli trzynastu lat, a zstępni stron którzy nie ukończyli lat siedemnastu, nie mogą być przesłuchiwani w charakterze świadków (art. 430 k.p.c.). Zakaz ten ma charakter bezwzględny, co oznacza, że nie może być on uchylony wolą małoletniego, o którym mowa wyżej, jak również sądu ani samych stron.

Przez zstępnych stron należy rozumieć dzieci wspólne naturalne i przysposobione (a także wnuki, prawnuki itd.), jak również zstępnych tylko jednego z małżonków.

Od bezwzględnego zakazu występowania w charakterze świadków należy odróżnić prawo odmowy składania zeznań, co może mieć szczególnie istotne znaczenie w przypadku starszych dzieci rozwodzących się małżonków. Zgodnie z art. 261 k.p.c. nikt nie ma prawa odmówić zeznań w charakterze świadka, z wyjątkiem małżonków stron, ich wstępnych, zstępnych i rodzeństwa oraz powinowatych w tej samej linii lub stopniu, jak również osób pozostających ze stronami w stosunku przysposobienia. Prawo odmowy zeznań trwa po ustaniu małżeństwa lub rozwiązaniu stosunku przysposobienia. Jednakże odmowa zeznań nie jest dopuszczalna w sprawach o prawa stanu, z wyjątkiem spraw o rozwód. Z powyższego wynika, że świadek może jednak odmówić zeznań w sprawach o rozwód, pomimo że są to sprawy o prawa stanu. Również w sprawach o separację przysługuje prawo do odmowy składania zeznań. Warto również zwrócić uwagę na fakt, że świadkowi przysługuje prawo do odmowy odpowiedzi na pytania, jeżeli zeznanie mogłoby narazić jego lub jego bliskich na odpowiedzialność karną, hańbę lub dotkliwą i bezpośrednią szkodę majątkową albo jeżeli zeznanie miałoby być połączone z pogwałceniem istotnej tajemnicy zawodowej. Powyższe regulacje prawne sprawiają, że dziecko stron procesu o rozwód – jakkolwiek formalnie mogące składać zeznania w charakterze świadka, może skorzystać z prawa odmowy składania zeznań, względnie z prawa odmowy odpowiedzi na pytania (przy zaistnieniu okoliczności, o których mowa wyżej). 

Trzeba mieć przy tym na uwadze, że w sprawach o rozwód, jak również w sprawach o separację zapadają rozstrzygnięcia dotyczące małoletnich dzieci stron. Co istotne, przed wydaniem rozstrzygnięcia w kwestii władzy rodzicielskiej i sposobu ustalenia kontaktów z dzieckiem sąd powinien wysłuchać dziecko stron, jeżeli ma ono wystarczające rozeznanie. Warto wiedzieć, że wysłuchanie odbywa się poza salą posiedzeń sądowych. Sąd stosownie do okoliczności, rozwoju umysłowego, stanu zdrowia i stopnia dojrzałości dziecka uwzględnia jego zdanie i rozsądne życzenia. Z procesowego punktu widzenia wysłuchanie dziecka pozostaje zatem czymś zupełnie innym niż składanie zeznań w charakterze świadka. 

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>